Thăng Long- Hà Nội ngàn năm thương nhớ

13/07/2010 | 12:42:47

(Chinhphu.vn) - Ai đó ngoái lại nhìn trang sử ngay giữa Hà Nội mà lòng đã "nghìn năm thương nhớ đất Thăng Long".

Xa Hà Nội lâu ngày lòng lại nôn nao nhớ như thuở đang yêu xa bạn gái của mình

Đọc những câu thơ: "Từ thuở mang gươm đi mở cõi/Nghìn năm thương nhớ đất Thăng Long" mới thấy cảm xúc và tâm thế của những người đã gắn bó cùng Hà Nội mà phải rời xa chốn này tha thiết đến độ nào.

Nhớ khi xưa nữ sĩ bà huyện Thanh Quan hoài niệm về một thủa Hà Nội:

"Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo
nền cũ lâu đài bóng tịch dương
đá vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt
nước còn cau mặt với tang thương"

Với một Hà Nội trong lòng người giã từ đi kháng chiến

"Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
Những phố dài xao xác hơi may
Người ra đi đầu không ngoảnh lại
Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy"
(Nguyễn Đình Thi).

Và Quang Dũng chàng trai đi chiến trận chốn biên thuỳ: "Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm"; Với Thái Thăng Long giữa một chiều bên  Hồ Tây lộng gió:

"Sương dăng đỉnh núi mờ xa
Phủ Tây Hồ bâng khuâng huyền thoại
Xa xa hạc trắng bay về
Hồn ta tĩnh lặng bên chùa nắng
Gió Tây Hồ thổi mãi mái rêu phong"
(Chiều Phủ Tây Hồ- Thái Thăng Long)

Và đây một Hà Nội mùa đông trong mắt thi sĩ:

"Co ro đường sấu nhớ mùa
Sông Hồng đắp áo nằm mơ dáng Kiều
Hương đưa gió ngọt xiêu xiêu
Cánh đồng Hà Nội trắng điều nhớ nhung"
(Mùa đông Hà Nội- Ngô Minh)

Còn có biết bao nhà văn đã viết những bài ký bài tản văn lắng sâu hào hoa về Hà Nội các nhạc sĩ chắt lọc mình viết nên ca tư thấm đẫm tình yêu với đất Thăng Long. Các trí thức trăn trở bao công trình khoa học về thủ đô cho một tương lai bền vững. Nếu làm một cuộc tổng kết tôi đồ rằng Hà Nội đã dành trọn phần đông cảm thức hồn người nước Việt dồn tụ về.

Kể từ khi vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư-Ninh Bình (1010) cho đến thời điểm ta đang sống Hà Nội đã đi vào lịch sử một nghìn năm tuổi thiếu ít ngày. Một nghìn năm cả dặm dài đất nước. Đông Đô Thăng Long Đông Đô Hà Nội cứ kéo dài hun hút sâu kéo dài hun hút nhớ. Từ một Hà Nội (vùng đất trong sông) nhỏ bé cho đến Hà Nội hôm nay với một không gian văn hóa được mở ra Hà nội lại ôm trọn bao chứa trong lòng nó nhiều hơn những tinh hoa dân tộc.

Hà Nội có thêm một xứ Đoài mây trắng

Hà Nội có thêm một xứ Đoài mây trắng hào hoa có thêm một thắng cảnh chùa Hương tịch mịch tràn đầy khí sắc Phật Pháp một Hòa Lạc đầy sức sống của văn minh và khoa học có biết bao di tích lịch sử của nền văn minh sông Hồng Văn Minh Đại Việt. Hà Nội được ấp iu bao bọc trong núi Tản (Ba Vì) sông Đà trong sông Hồng sông Đáy bao khí thiêng sông núi lại tụ về hun đúc một Hà Nội mới Hà Nội của thế kỷ XXI. Hà Nội đang mang trong mình một trầm tích văn hóa trầm tích ấy đang được bồi đắp thêm dày hơn lắng sâu hơn.

Ai đã một lần sống ở Hà Nội có những buổi lững thững dạo chơi Hồ Gươm những đêm hội ven Hồ Tây những chiều thu lộng gió mới thấy không yêu sao được Hà Nội của chúng ta. Ai đã một lần dành thời gian để khám phá Hà Nội phố phường xưa những Khuê văn các cầu Long biên lộng gió sông Hồng mà nghĩ về non nước... Tôi đã nhiều lần đưa những người thân ở quê ra đi thăm thú Hà Nội mỗi lần đi lòng lại lâng cảm xúc và tự phát hiện thêm nhiều điều mới mẻ thú vị. Hà Nội nay mà lòng vẫn lắng hồn xưa cái lắng sâu của Hà Nội ấy là cái lắng sâu của tâm hồn người Việt ai đếm cho nổi ai đo cho cùng. Mà có đếm đo thì cũng là như cách nói của thi sĩ Bùi Giáng "Đếm là diệu tưởng/Đo là suy tâm". Nghĩa là diệu vợi khó tả cho được cái thần thái.

Mảnh hồn ấy lắng sâu trong bún ốc Hồ Tây trong bánh cuốn Thanh Trì trong cốm làng Vòng trong lời chào câu nói trong hồ góc phố trong cánh hoa đào ngày  tết trong đêm trừ tịch... trong mỗi con người đang sống hôm nay mà vẫn kế thừa trân trọng Hà Nội của hôm qua.

Hà Nội ở vị thế của mình tự nó không ích kỷ mà mở rộng đón lấy gió lành bốn phương và rồi nó lại lan tỏa tinh hoa cùng đất nước. Ngày còn đi học đại học thầy tôi một nhà Đông Phương học có giảng cho chúng tôi rằng những bậc vĩ nhân của đất nước mình phần lớn đều tắm mình trong văn hóa Thăng Long và có thể nói văn hóa Thăng Long là nơi góp phần lớn quyết định sản sinh ra những nhà văn hóa tầm cỡ. Lời thầy học lâu cũng đã quên nhưng ý tứ thì còn nhớ. Thầy tôi cũng đã đưa ra một dẫn chứng tiêu biếu ấy là về Nguyễn Du. Là một người xứ Nghệ ông đã có hàng chục năm tắm mình trong văn hóa Thăng Long  và văn hóa Kinh Bắc quê mẹ.

Tuy nhiên không hẳn là tất cả các trường hợp đều đúng. Song công bằng mà nói văn hóa Thăng Long là một mạch nguồn trong lành hun đúc nhân văn tạo nên những cốt cách văn hóa tầm vóc lớn lao. Chúng tôi những kẻ hậu học hôm nay sống và làm việc trên mảnh đất Hà Nội nhìn về về phía trước ngó lại quanh mình quả thực mảnh đất này đang dưỡng hàng triệu trí thức của đất nước số lượng trí thức tài hoa lớn nhất trong đó có nhiều nhà trí thức chân chính nổi tiếng thế giới.

Thế hệ chúng tôi lớn lên đi học nhiều nguời vì tình yêu với Thủ đô duyên nợ với Thủ đô mà trở nên gắn bó nhiều người không trở về quê hương mà ở lại tìm cho mình một góc Thủ đô làm một "người Tràng An" hào hoa thanh lịch sống buồn vui cùng Hà Nội.

Tôi nhận thấy rằng khám phá tận cùng Hà Nội thì đấy chính là hồn Việt người Việt tính cách Việt. Hà Nội một nghìn năm qua lại nay đã đủ tư cách văn hóa đại diện cho nước Việt. Và trong một buổi sáng mai thức dậy trong một chuyến công tác xa đọc chuyên mục trong mấy tờ báo mang theo: Hà Nội với cả nước cả nước với Hà Nội tôi lại thấy lòng lâng lâng. Hà Nội sẽ đúng và luôn luôn tìm thấy cái đúng trong lộ trình phát triển bởi Hà Nội không phát triển cho riêng mình và quan trọng cả nước đang soi vào Hà Nội góp sức cùng Hà Nội.

Mỗi chuyến công tác xa Hà Nội lâu ngày lòng lại nôn nao nhớ giống như cái thuở đang yêu xa bạn gái của mình.

Chiếc đồng hồ điện tử ven bờ hồ Gươm đang trừ dần những ngày cũ để Hà Nội nhích dần hơn về một nghìn năm tuổi cả nước ai cũng háo hức mong chờ ngày lễ trọng đại ấy. Xin hãy tự nhiên yêu thương thổn thức mong chờ trong gần 100 ngày nữa để đón đợi Một nghìn năm tuổi chuyển giao Hà Nội sang trang mới. Tôi tin chắc rằng ai đó ngoái lại nhìn trang sử ngay giữa Hà Nội mà lòng đã "nghìn năm thương nhớ đất Thăng Long".

Phạm Xuân Hoàng